Được gọi là nước mắt, nhưng đây là một hiện tượng tích cực gắn liền với việc cắt tỉa cây nho và giai đoạn cây thức tỉnh khi mùa đẹp trời đến, thời điểm bắt đầu giai đoạn nảy chồi. Chẳng phải cuộc sống, xét cho cùng, bắt đầu từ những giọt nước mắt sao?
“Nước mắt” của cây nho là gì, khi nào và tại sao cây nho lại khóc
Sau khi mùa sinh trưởng và vụ thu hoạch kết thúc, ngày bắt đầu lạnh hơn, lá rụng và cây nho bước vào giai đoạn ngủ đông. Khi không còn tán lá, trong suốt mùa đông, nhựa cây phần lớn được giữ lại trong rễ.
Vào cuối mùa đông, tùy theo khu vực và phương pháp canh tác các giống nho, việc cắt tỉa khô, hay cắt tỉa mùa đông, được thực hiện bằng cách loại bỏ những cành già hơn để thúc đẩy quá trình đậu quả tiếp theo trên những cành sum suê nhất.
Khi đất bắt đầu ấm lên, với nhiệt độ môi trường tăng lên khoảng 10°, nhựa cây lại lưu thông trong cây và đi lên từ rễ dọc theo thân chính đến các cành và cành nho, rồi chảy ra qua những vết thương do việc cắt tỉa mùa đông để lại.
Vì thế, người ta nói rằng cây nho khóc, bởi những giọt nhựa chảy ra từ cây, báo hiệu cho chúng tôi, những người trồng nho, sự khởi động lại của chu kỳ sinh trưởng.
Cơ chế hoạt động như thế nào?
Để hiểu nước mắt của cây nho hoạt động như thế nào, chúng ta có thể bắt đầu từ sự so sánh giữa giải phẫu con người và thực vật. Hãy tưởng tượng nhựa lưu thông trong cây nho là máu: các mạch của hệ thống được gọi là libe sẽ là động mạch, đưa nhựa giàu các chất có nguồn gốc từ quá trình quang hợp từ lá đến thân và rễ.
Cũng như hệ tuần hoàn động mạch của chúng ta tương ứng với hệ tĩnh mạch, ở cây nho, libe tương ứng với mạch gỗ, vận chuyển nước giàu khoáng chất theo chiều ngược lại, từ rễ đến thân và lá.
Khi nhiệt độ bắt đầu tăng trở lại vào mùa xuân và đánh thức những cây nho , rễ hấp thụ chất dinh dưỡng và nước từ đất, mạch gỗ và libe hoạt động trở lại để đưa nhựa và chất dinh dưỡng lưu thông dọc theo thân cây. Nhờ đó, dịch nhựa đến tận đầu các cành nho, đi qua thân chính và các cành cấp một, và cây nho bắt đầu “khóc” từ những vết sẹo do cắt tỉa.
Tùy theo giống nho, tuổi cây, khí hậu và cách cây được cắt tỉa, một cây nho có thể tiết ra đến vài lít nhựa trước khi chính nhựa cây làm liền các vết cắt do cắt tỉa.
Nhựa cây chứa cytokinin và gibberellin, những hormone thiết yếu cho sự phát triển của các phần non của cây, nuôi dưỡng các chồi; mặt khác, chính vì với hiện tượng nước mắt, cây nho bắt đầu giai đoạn thực sự của nảy chồi, đây là một thời điểm rất nhạy cảm.
Một đợt sương giá sau hiện tượng nước mắt của cây nho có thể gây chết cây, bởi phần còn lại của cây bị thiếu lượng chất lỏng và carbohydrate cần thiết để chống chọi với giá rét, đồng thời vì “giọt lệ” đặc và trong suốt chảy dọc theo các cành nho có thể đóng băng quanh chính các chồi, khiến chúng chết.
Truyền thuyết Calabria về nước mắt của cây nho
Một hiện tượng tự nhiên đầy gợi cảm và lặp lại như nhựa chảy ra từ các vết cắt tỉa hẳn không thể không khơi nguồn cho một câu chuyện cổ tích dành riêng cho nó: ở Calabria, người ta kể rằng vào một thời điểm không xác định, như mọi truyền thuyết vốn thế, cây nho chỉ có thể tạo ra lá với màu xanh rực rỡ, nhưng bóng râm của chúng lại ngăn những cây trồng hữu ích gieo gần đó phát triển đúng mức.
Một người nông dân có một cây nho trên mảnh đất của mình đã quyết định cắt tỉa thật mạnh, chỉ còn lại một thân cây và vài cành ngắn, có nhiều mắt.
Thấy mình bị tỉa thành như vậy, cây nho bắt đầu khóc, khiến một con chim sơn ca vốn thường ẩn náu giữa những tán lá sum suê của nó xúc động.
Chú chim bắt đầu hót để an ủi cây và lay động lòng thương cảm của những vì sao, mong chúng trả lại cho cây vẻ đẹp xưa; sau mười đêm cất tiếng hót, nó đã đạt được mục đích: những vì sao làm nảy ra chồi, rồi lá non và tua cuốn, cuối cùng là những chùm nho mọng nước. Cây nho trở nên sai quả và nhận được sự tôn trọng của người nông dân, với những quả nho có vị ngọt như tiếng hót của chim sơn ca, đậm đà và mạnh mẽ như những vì sao, một thứ quả mang đến niềm vui như những đêm hè.
Lợi ích làm đẹp của “nước mắt” cây nho
Dường như trong quá khứ, những người làm việc tại các vườn nho thường thu nhựa cây nho để mát-xa tay và mặt, vì nhận thấy rằng nó làm giảm các vết thâm và bảo vệ nói chung trước tác động của thời tiết. Ngày nay, nhựa cây nho, giàu chất chống oxy hóa tự nhiên, vẫn được sử dụng trong một số sản phẩm mỹ phẩm: kem dưỡng ẩm, toner và serum, để chăm sóc và nuôi dưỡng da và tóc.
Hãy ghé thăm các vườn nho vào tháng Ba và đến xem nước mắt của cây nho
