Het wordt huilen genoemd, maar het is een positief verschijnsel dat verband houdt met het snoeien van de wijnstok en de periode waarin de plant ontwaakt met de komst van het mooie seizoen, wanneer de knopvorming begint. Begint het leven immers niet met huilen?
Wat is het “huilen” van de wijnstok, wanneer en waarom huilt de wijnstok
Nadat het groeiseizoen en de oogst zijn voltooid, beginnen de dagen kouder te worden, vallen de bladeren en gaan de wijnstokken in rust. Bij gebrek aan bladgroen wordt het sap de hele winter grotendeels in de wortels vastgehouden.
Tegen het einde van de winter vindt, afhankelijk van de regio en de teeltcriteria voor de druivenrassen, de droge snoei of wintersnoei plaats, waarbij de oudste takken worden verwijderd om de daaropvolgende vruchtvorming op de krachtigste te bevorderen.
Wanneer de bodem begint op te warmen, bij een omgevingstemperatuur die stijgt tot ongeveer 10°, circuleert het sap opnieuw in de plant en stijgt het vanuit de wortels langs de stam naar takken en ranken, om vervolgens naar buiten te komen via de wonden die door de wintersnoei zijn achtergelaten.
Er wordt dan gezegd dat de wijnstok huilt, vanwege de sapdruppels die uit de plant stromen, als teken voor ons wijnbouwers van de hervatting van de vegetatieve cyclus.
Hoe werkt het?
Om te begrijpen hoe het huilen van de wijnstok werkt, kunnen we uitgaan van een vergelijking tussen de menselijke en de plantaardige anatomie. Stel je voor dat het sap dat door de wijnstok stroomt het bloed is: de kanalen van het zogenaamde floëem zouden de slagaders zijn, die het sap, rijk aan stoffen afkomstig uit de fotosynthese, van de bladeren naar de stengels en wortels brengen.
Zoals ons arteriële bloedsomloopsysteem een veneus systeem heeft, zo komt bij de wijnstok tegenover het floëem het xyleem te staan, dat mineraalrijk water in de tegenovergestelde richting vervoert, van de wortels naar de stengels en bladeren.
Wanneer de temperaturen in de lente opnieuw beginnen te stijgen en de wijnstokken wakker maken , nemen de wortels voedingsstoffen en water uit de bodem op, worden het xyleem en floëem opnieuw actief om sap en voedingsstoffen langs de stengels te laten stromen. Zo bereikt het sapvocht de uiteinden van de ranken, via de stam en de takken, en begint de wijnstok te “huilen” vanuit de littekens van het snoeien.
Afhankelijk van de variëteit en de leeftijd van de plant, het klimaat en de manier waarop ze is gesnoeid, kan een wijnstok zelfs liters sap verliezen voordat het sap zelf de snoeiwonden doet dichtgroeien.
Het sap bevat cytokininen en gibberellinen, hormonen die essentieel zijn voor de ontwikkeling van de jonge delen van de plant en die de knoppen voeden; anderzijds is het juist omdat de wijnstok met het huilen de eigenlijke fase van knopvorming begint, een zeer delicaat moment.
Vorst na het huilen van de wijnstok kan fataal blijken, zowel omdat de rest van de plant de juiste hoeveelheid vloeistoffen en koolhydraten wordt ontnomen om de kou te weerstaan, als omdat de dichte en transparante “traan” die langs de ranken stroomt rond de knoppen zelf zou kunnen bevriezen, waardoor ze afsterven.
De Calabrische legende over het huilen van de wijnstok
Een suggestief natuurverschijnsel dat zo regelmatig terugkeert als het uitstromen van sap uit snoeiwonden, kon niet anders dan een sprookje stimuleren dat eraan gewijd is: in Calabrië wordt verteld dat, in een onbepaalde tijd, zoals elke legende betaamt, de wijnstok alleen bladeren kon voortbrengen van een prachtig stralend groen, waarvan de schaduw echter verhinderde dat de nuttige planten die in de buurt waren gezaaid zich naar behoren konden ontwikkelen.
Een boer die een wijnstok op zijn grond had, besloot deze daarom drastisch te snoeien, waardoor er slechts een stam en enkele korte, knoestige takken overbleven.
Toen de wijnstok zichzelf zo zag toegetakeld, begon hij te huilen en ontroerde daarmee een nachtegaal die vroeger gewend was beschutting te zoeken tussen zijn weelderige bladeren.
De vogel begon te zingen, om hem te troosten en de sterren tot medelijden te bewegen, opdat zij hem zijn schoonheid zouden teruggeven. Na tien nachten zingen bereikte hij zijn doel: de sterren lieten knoppen verschijnen, daarna bladeren en ranken, en ten slotte sappige druiventrossen. De wijnstok werd vruchtbaar en verwierf het respect van de boer, met druiven die zo zoet smaakten als de zang van de nachtegaal, intens en met dezelfde kracht als de sterren, een vrucht die vreugde brengt zoals zomernachten.
De cosmetische voordelen van de “tranen” van de wijnstok
Vroeger verzamelden mensen die in de wijngaarden werkten blijkbaar het sap van de wijnstok om hun handen en gezicht te masseren, omdat ze hadden opgemerkt dat het vlekken verminderde en in het algemeen beschermde tegen weersinvloeden. Ook vandaag wordt wijnstoksap, rijk aan natuurlijke antioxidanten, gebruikt in sommige cosmetische producten: hydraterende crèmes, toners en serums, voor de verzorging en voeding van huid en haar.
Bezoek de wijngaarden in maart en kom het huilen van de wijnstok bekijken
