De snoei van de wijnstok is het wegsnijden van takken om de vegetatieve en productieve ontwikkeling van de plant te regelen en haar een welbepaalde vorm te geven. De wijnstok is namelijk een liaan die omhoog en wanordelijk groeit: zonder geleiding zou hij ongecontroleerd groeien, ten koste van de kwaliteit van de druiven.
De Guyot-techniek
De wereldwijd meest verspreide leivorm is Guyot, uitgevonden door de Franse wijnbouwer Jules Guyot in de tweede helft van de negentiende eeuw, een systeem dat bijzonder geschikt is voor wijngaarden die wijndruiven produceren. Het betreft een leivorm met beperkte uitbreiding, waarvan de steunpalen 1,80 meter hoog zijn en drie draden dragen. De hoogte van de stam varieert van 30 tot 100 centimeter, waarop zich een vruchttak met 6-12 knoppen bevindt, horizontaal gebogen, en een spoor met 1-2 knoppen, terwijl de vruchtbare scheuten worden vastgemaakt aan de steundraden boven de tak. Dit systeem biedt een uitstekende blootstelling van de bladeren en een goede productiekwaliteit.
Het gespoord cordon
Een andere zeer verspreide vorm is het gespoord cordon, waarbij de wijnstok wordt geleid met behoud van een permanente horizontale arm, het zogenaamde cordon, waaruit elk jaar korte sporen met elk 1-2 knoppen ontstaan. In vergelijking met Guyot vereist het gespoord cordon van seizoen tot seizoen minder handmatige ingrepen, maar het moet zorgvuldig worden beheerd om te voorkomen dat het oude hout in de loop der jaren te ver van de hoofdstam komt te liggen.
De toppia-techniek
Een andere historische methode is de pergola: de wijngaard bestaat uit verticale palen die een horizontale of schuine draagstructuur ondersteunen, waaraan de draden worden bevestigd die de vruchtdragende takken dragen. De Ossolaanse variant wordt “toppia” of “topia” genoemd: de plant wordt gedragen door monolithische zuilen van plaatselijke steen, die dankzij de vele steengroeven in de streek beschikbaar is, met kastanjehouten balken erboven die de ranken ondersteunen. Deze vorm is geschikt voor goed blootgestelde en geventileerde wijngaarden, omdat hij de druiven beschermt tegen overmatige regen, zon en wind. In Ossola werd deze techniek waarschijnlijk toegepast vanwege de steile terreinen, waardoor het praktischer was om de ruimte verticaal te benutten dan in traditionele rijen. Zowel de steunpalen als de houten balken moeten op maat worden gemaakt, afhankelijk van de kenmerken van elke afzonderlijke wijngaard.
Een evenwicht tussen vegetatie en fruit
Welke leivorm ook wordt gekozen, snoei blijft een handeling van uiterst groot belang voor de gezondheid en productiviteit van de wijnstok: het doel is een evenwicht te bewaren tussen de vegetatie van de plant en haar vruchten, een essentiële voorwaarde om druiven van goede kwaliteit te verkrijgen. Een wijnstok die zonder controle mag groeien, zou namelijk veel hout en bladeren produceren, ten koste van de concentratie van suikers en aroma’s in de bessen.
De snoei van dichtbij bekijken
Leivormen vertellen ook de geschiedenis van een gebied: de Ossolaanse toppia is in het bijzonder een rechtstreeks antwoord op de steile morfologie van de Val d’Ossola, zoals ook wordt verteld in het artikel over de heroïsche wijnbouw.
U kunt een proeverij reserveren om meer informatie over het onderwerp te krijgen en onze wijngaarden persoonlijk te bezoeken: zo kunt u deze technieken beter begrijpen door ze rechtstreeks in het veld te observeren.
Of het nu om Guyot, gespoord cordon of toppia gaat, elke leivorm is uiteindelijk een ander antwoord op dezelfde vraag: hoe kan de natuurlijke groeikracht van de plant het best in evenwicht worden gebracht met de kwaliteit van het fruit dat men wil verkrijgen, rekening houdend met de specifieke kenmerken van het gebied waarin de wijnstok wordt geteeld.
Tot slot moet worden benadrukt dat de keuze van de leivorm nooit definitief is: naarmate de jaren verstrijken, kan een wijnbouwer beslissen om een wijngaard van de ene techniek naar de andere om te vormen, op basis van opgedane ervaring en de specifieke productiebehoeften die zich in de loop van de tijd voordoen, in een proces van voortdurende aanpassing dat het werk in de wijngaard altijd al heeft gekenmerkt.
