Pieve Vergonte lưu giữ, tại thung lũng nhánh Val Toppa, một trong những dấu tích kỳ thú nhất của Val d’Ossola: một mỏ vàng cổ vẫn có thể tham quan cho đến ngày nay.
Phát hiện vàng giữa những tảng đá
Lịch sử của mỏ bắt đầu một cách bất ngờ: trong khoảng năm 1250 đến 1251, một trận lũ lụt đặc biệt nghiêm trọng đã phá hủy khu dân cư Vergonte, và chính sự kiện đó đã dẫn đến việc phát hiện vàng giữa những tảng đá của thung lũng. Những bằng chứng đầu tiên về các đường hầm được đào đã có từ thế kỷ XVI, nhưng phải đến nửa sau thế kỷ XIX việc khai thác công nghiệp tại đây mới bắt đầu, trước tiên do công ty Anh “The Pestarena Gold Mining Co. Ltd” (1860-1894) thực hiện, sau đó là hãng “Fratelli Ceretti” ở Villadossola và cuối cùng là công ty Pháp “Miniere di Cropino”. Hoạt động đã chấm dứt hoàn toàn vào năm 1947.
Một mỏ mở cửa cho công chúng
Mỏ Val Toppa là một trong ba mỏ vàng có thể tham quan tại Ý, nằm phía trên Pieve Vergonte dọc theo các sườn dốc của Punta l’Ottone và Cima Strighet. Hệ thống trải dài trên nhiều tầng với tổng cộng khoảng 15 km đường hầm, trong đó du khách có thể đi qua 500 mét. Bên ngoài có một lán trú rộng rãi, nơi có thể thử tìm vàng bằng batea, chiếc sàng truyền thống của những người tìm vàng, và theo đặt chỗ, thưởng thức polenta, gorgonzola cùng các loại thịt nguội địa phương.
Pieve Vergonte, giữa đáy thung lũng và Val Toppa
Thị trấn nằm dọc theo đáy thung lũng Ossola, không xa Anzola d’Ossola, và là điểm khởi hành cho những ai muốn đi ngược lên Val Toppa để khám phá mảnh ghép lịch sử khai khoáng này. Để tổ chức chuyến tham quan, địa chỉ tham khảo là Ecomuseo della Val Toppa.
Sau hành trình tìm vàng, những vườn nho của Val d’Ossola mang đến một dạng “kho báu” khác của vùng đất này: một buổi nếm thử là cách tốt nhất để khám phá điều đó.
Một trải nghiệm giữa lịch sử khai khoáng và thiên nhiên
Tham quan mỏ vàng Val Toppa cũng có nghĩa là băng qua một môi trường tự nhiên có giá trị lớn, giữa rừng cây và những sườn dốc cheo leo đã che giấu nguồn tài nguyên đáng ngạc nhiên này trong nhiều thế kỷ: một trải nghiệm kết hợp sự tò mò về lịch sử với việc hòa mình vào thiên nhiên nguyên bản nhất của Ossola.
Một ecomuseo để không quên
Ecomuseo della Val Toppa được thành lập chính với mục tiêu gìn giữ ký ức về hoạt động khai thác này, thu thập những lời chứng, dụng cụ và tư liệu của các thợ mỏ đã làm việc qua nhiều thế hệ trong điều kiện khó khăn giữa các đường hầm đào trong đá, tại một vùng đất ngày nay đã hoàn toàn chuyển đổi sang du lịch thiên nhiên và đi bộ đường dài.
Một mô hình du lịch mỏ
Trải nghiệm tại mỏ vàng Val Toppa là một ví dụ thành công về việc chuyển đổi du lịch cho một khu công nghiệp đã ngừng hoạt động, có khả năng thu hút những du khách tò mò về cả lịch sử khai khoáng lẫn cuộc phiêu lưu tìm vàng bằng batea: một mô hình cho thấy quá khứ công nghiệp của một vùng đất có thể trở thành nguồn lực cho tương lai.
Một điều thú vị cuối cùng: việc tìm vàng bằng batea, dù ngày nay chủ yếu là một hoạt động giải trí, đòi hỏi nhiều kiên nhẫn và kỹ thuật hơn người ta có thể tưởng tượng, một chi tiết mà du khách thường phát hiện với sự ngạc nhiên.
Một kho báu ẩn giữa núi non, theo nghĩa đen và không chỉ vậy.
Một kho báu ẩn, theo nghĩa đen, giữa những ngọn núi Ossola.
Một suy ngẫm cuối cùng về mỏ Val Toppa: lịch sử của nó cho thấy việc tìm vàng đã tác động sâu sắc như thế nào đến nền kinh tế và cuộc sống thường nhật của nhiều thế hệ, ngay cả tại Val d’Ossola.
Một kho báu ẩn giữa núi non, theo nghĩa đen.
Một kho báu vàng, ẩn giữa núi non.
Pieve Vergonte, gắn liền về mặt lịch sử với các mỏ vàng Val Toppa, đại diện cho một chương đặc biệt trong lịch sử khai khoáng Piemonte: một hoạt động khai thác từng là nguồn lực kinh tế quan trọng cho toàn bộ thung lũng trong một số giai đoạn, trước khi dần bị từ bỏ trong thế kỷ XX.
Ngày nay, một số đường hầm và tàn tích của các công trình khai khoáng cổ vẫn còn có thể nhìn thấy ở khu vực lân cận, là minh chứng thầm lặng cho một thời đại khi nền kinh tế của thung lũng cũng dựa vào lòng đất, chứ không chỉ vào những vườn nho và đồng cỏ.
